Pracownia mody MILLEY CODE z Płowdiwu: pierwszy paszport tekstylny i pytania, które postawił

Komplet złożony z kardiganu z kołnierzem szalowym i spódnicy 7/8 w kolorze cynamonowym, w rozmiarze XS, ma już własny cyfrowy paszport produktu. Uszyto go ręcznie na maszynie w pracowni w Płowdiwie, a materiał pochodzi z zakładu w Turcji i trafia do pracowni przez magazyn w Ruse. Paszport jest publiczny i każdy może go otworzyć.
Stoi za nim Smilyana Bazeva, która kieruje pracownią mody MILLEY CODE. Przeszła cały kwestionariusz paszportu tekstylnego pole po polu i odesłała nam odpowiedzi razem z listą pytań. Wiele z nich prędzej czy później zadadzą sobie także inni mali producenci. Dlatego publikujemy je tutaj wraz z tym, co wiemy dziś, i z tym, czego na razie nie wie nikt.
MILLEY CODE: odzież damska premium, krojona i szyta ręcznie w Płowdiwie
MILLEY CODE to pracownia mody w Płowdiwie, która projektuje i produkuje odzież damską. Działa od 2022 roku, a kieruje nią Smilyana Bazeva. Pracownia sama przygotowuje wykroje, kroi i szyje: sukienki, komplety, kostiumy, spódnice, spodnie, trencze. Szyje ręcznie, w krótkich seriach, a na życzenie także na miarę.
MILLEY CODE to pracownia premium. Modele są autorskie, każda sztuka przechodzi przez ręce krawca, a nie przez linię produkcyjną, i nic nie powstaje w dużych ilościach, które potem leżałyby w magazynie. Dobrym przykładem jest komplet MISHA z tego paszportu. Góra jest z miękkiego, ciepłego materiału double-face, pasek jest odpinany, a rozkloszowana spódnica z półkola ma elastyczny pas.
Pracownia szuka też nowych rozwiązań tam, dokąd małe marki zwykle nie docierają. Jej ubrania mają cyfrowy paszport produktu lata przed tym, jak stanie się obowiązkowy, i to na poziomie pojedynczego egzemplarza, z całą drogą materiału od zakładu do gotowego wyrobu. Smilyana nie ograniczyła się do wypełnienia pól. Kwestionowała je, zaproponowała szybszy sposób wypełniania i sama sprawdziła ceny badań laboratoryjnych.
Kolekcja jest w sprzedaży na milleycode.com. Nowe modele można zobaczyć także na Facebooku i Instagramie.
Pracownia MILLEY CODE dołączyła do naszego programu pilotażowego dla tekstyliów, żeby sprawdzić w praktyce, czego paszport wymaga od małej pracowni. Odpowiedź okazała się ciekawsza, niż się spodziewaliśmy, i niewiele miała wspólnego z technologią. Trudniej było zebrać dane.
Co zawiera paszport kompletu MISHA
Paszport kompletu MISHA jest na poziomie pojedynczego egzemplarza: kod produktu MISHA-KANELA, numer seryjny 0001. Skład to 82% bawełny i 14% poliestru, a materiał jest dzianiną interlock double-face o gramaturze 288 g/m². Kardigan i spódnica są uszyte z tego samego materiału. Materiał nie zawiera włókien z recyklingu, a wyrób nie ma części pochodzenia zwierzęcego ani elementów metalowych.
Łańcuch dostaw ma cztery etapy. Materiał powstaje w zakładzie w Turcji, dostarcza go magazyn importera Hrismil Textile w Ruse, krojenie i szycie odbywają się w pracowni w Płowdiwie, a wyrób jest sprzedawany pod marką MILLEY CODE. Turecki producent materiału zadeklarował, że materiał nie zawiera substancji niebezpiecznych. Publicznie widać etap i kraj. Nazwy firm w całym łańcuchu są dostępne tylko dla użytkowników profesjonalnych.
Instrukcje konserwacji zapisano tak, jak podał je producent: pranie do 30 °C, nie wyżymać, nie wybielać, nie suszyć w suszarce bębnowej, prasować w średniej temperaturze do 150 °C. Naprawę opisano prosto: powinien ją wykonać wykwalifikowany krawiec. Przed recyklingiem trzeba wyjąć gumkę ze spódnicy. Kupujący, który otworzy stronę, zobaczy ją w swoim języku, bo paszport jest automatycznie tłumaczony na języki UE.
Cztery rzeczy, których paszport kompletu MISHA nie zdołał potwierdzić
Paszport kompletu MISHA pokazuje coś, co dotyczy małych pracowni w ogóle: producent wyrobu wie, jak go uszył, ale nie wie wszystkiego o materiale. Otwarte pytania były cztery.
Pierwsze dotyczy składu. Etykieta dostawcy podaje 82% bawełny i 14% poliestru. Brakuje 4% i nikt w łańcuchu nie potrafi powiedzieć, co to jest. W paszporcie jest to oznaczone widoczną adnotacją, a nie zmyśloną liczbą.
Drugie dotyczy barwników. Producent materiału zadeklarował, że materiał nie zawiera substancji niebezpiecznych, i w paszporcie brak substancji z listy REACH (rozporządzenie (WE) nr 1907/2006) figuruje jako jego deklaracja. Nie ma jednak jeszcze szczegółowych danych o tym, jakimi barwnikami barwiono przędzę, dlatego paszport nie zawiera stwierdzenia „bez barwników azowych”.
Trzecie dotyczy suszenia. Symbol na etykiecie dopuszcza suszenie w suszarce bębnowej w niskiej temperaturze. Sama Smilyana mówi jednak, że w suszarce wyrób może się za bardzo skurczyć. Do paszportu trafiła jej praktyka, a etykieta zostanie poprawiona.
Czwarte dotyczy zawartości materiałów z recyklingu. Bez dokumentu od producenta materiału odpowiedź brzmi „nie”, nawet jeśli są podstawy, by sądzić inaczej.
Badania laboratoryjne: pewne, ale płatne
Smilyana sprawdziła też drugą drogę, czyli badania laboratoryjne. W sprawie brakujących danych zwróciła się do certyfikowanego laboratorium tekstylnego, które wykonuje badania odpłatnie: skład, gramatura, kurczliwość, wytrzymałość, odporność wybarwień na pranie i na pot.
Dla pracowni, która szyje po kilka sztuk danego modelu, to poważny wydatek, bo płaci się osobno za każde badanie. Dlatego zalecenie Smilyany jest jasne: dane o wytrzymałości, odporności wybarwień, kurczliwości i barwnikach powinny przychodzić razem z materiałem, od zakładu albo od importera. Zauważa też, że certyfikowane materiały dostępne na rynku to głównie tkaniny bawełniane, wełniane i hydrofobowe przeznaczone na odzież roboczą i do mebli. W modzie wybór jest niewielki.
To najbardziej przydatny wniosek z pilotażu. Paszport tekstylny będzie tak kompletny, jak kompletne są informacje przekazywane wzdłuż łańcucha dostaw. A krawiec jest na samym jego końcu.
Unikat, kolejna sztuka, inny materiał: jak to rozwiązuje paszport
Najwięcej pytań Smilyana zadała o unikatowość wyrobu. Co się stanie, jeśli uszyje kolejną sztukę, zacznie produkcję seryjną albo skończy jej się materiał i zastąpi go innym?
Akt delegowany dla tekstyliów nie określił jeszcze, czy paszport będzie na poziomie modelu, partii czy pojedynczego egzemplarza. Prace przygotowawcze JRC proponują połączenie modelu i partii, z poziomem egzemplarza jako opcją. EURATEX i EuroCommerce chcą poziomu modelu. Grupa ekspertów CIRPASS-2 w dłuższej perspektywie skłania się ku pojedynczemu egzemplarzowi. Rozstrzygnięto już natomiast, jak poziomy się ze sobą łączą. Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2026/1778, które weszło w życie 6 sierpnia 2026 r., wymaga, by bardziej szczegółowy paszport zawierał identyfikatory paszportów bardziej ogólnych.
W praktyce komplet MISHA jest uporządkowany tak: model MISHA, kolor cynamonowy, partia 1, egzemplarz 0001. Druga sztuka z tego samego materiału dostaje nowy numer seryjny w tej samej partii. Inny materiał oznacza nową partię z nowymi danymi, bo cechy wyrobu są już inne. Gdy dane jednej sztuki się zmieniają, paszport zachowuje poprzednie wersje zamiast je usuwać.
Szycie na zlecenie, opakowania, ponowne użycie: gdzie rozporządzenie jeszcze milczy
Smilyana zapytała, kto wypełnia paszport przy szyciu na zlecenie (CMT). Kto szyje, kto haftuje, kto drukuje sublimacyjnie albo sitodrukiem, kto pierze wyrób przemysłowo? Rozporządzenie (UE) 2024/1781 w sprawie ekoprojektu nakłada ten obowiązek na tego, kto wprowadza produkt do obrotu pod własną nazwą. Podwykonawcy dostarczają dane, ale nie odpowiadają za paszport. Smilyana widzi w tym korzyść dla całej branży: paszport pokazuje producentów stojących za marką, w tym krawców, którzy dziś pozostają niewidoczni.
Opakowanie to osobna kwestia. Pudełko, bilecik, bibuła i torba wysyłkowa podlegają rozporządzeniu (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. O tym, czy paszport tekstylny będzie zawierał dane także na ich temat, zdecyduje akt delegowany.
Co do statusu „nowy, drugie użycie, trzecie użycie, z recyklingu” odpowiedź jest krótka: takich zasad jeszcze nie ma. To samo dotyczy śladu węglowego i wody. Smilyana przyznaje, że nie wie, jak się je mierzy, i nie jest w tym sama. Metoda (PEFCR) istnieje, ale nie zdecydowano jeszcze, które pola będą obowiązkowe dla tekstyliów.
Jaśniej wygląda to, co czeka wyrób po zakończeniu użytkowania. Rozszerzona odpowiedzialność producenta za tekstylia na mocy zmienionej dyrektywy ramowej w sprawie odpadów (UE) 2025/1892 stanie się obowiązkowa do kwietnia 2028 r. W Bułgarii ministerstwo środowiska zapowiedziało, że opłata będzie zależeć od możliwości recyklingu, składu, trwałości i substancji niebezpiecznych. To dane, które paszport już zawiera.
Kiedy paszport tekstylny stanie się obowiązkowy
Według orientacyjnego harmonogramu Komisji Europejskiej akt delegowany dla tekstyliów jest spodziewany w III lub IV kwartale 2027 r. Po nim nastąpi co najmniej 18-miesięczny okres przejściowy, więc wymóg faktycznie zacznie obowiązywać około 2029 r. Komisja nie otworzyła jeszcze konsultacji publicznych w sprawie aktu, dlatego i ta data jest orientacyjna.
Termin nie jest tu jednak najważniejszy. Pilotaż z MILLEY CODE pokazał, że utworzenie paszportu zajmuje mniej czasu niż zebranie danych od dostawcy materiału. A to trwa miesiącami. Smilyana proponuje, żeby wypełnienie paszportu zajmowało 5–10 minut. Stałe informacje o producencie wpisywałoby się raz, a dla każdego artykułu wybierałoby się z gotowych wartości. Ta uwaga trafiła już do zespołu, który rozwija platformę.
Co dalej z MILLEY CODE
Paszport kompletu MISHA jest już opublikowany. Jego kolejna wersja pojawi się, gdy zakład w Turcji przekaże dane o barwnikach i o brakujących 4% składu. Wtedy paszport zostanie uzupełniony, a poprzednia wersja pozostanie w jego historii.
Jeśli szyjesz ubrania pod własną marką i chcesz zobaczyć, jak wyglądałby paszport twojego wyrobu, zajrzyj na stronę cyfrowego paszportu produktu dla tekstyliów albo napisz do nas. A modele MILLEY CODE znajdziesz na milleycode.com.
