Green Claims na liście wniosków do wycofania. Zakaz zostaje.

Wniosek dotyczący dyrektywy o twierdzeniach środowiskowych (Green Claims) znalazł się na liście oczekujących wniosków, które Komisja Europejska zamierza wycofać. Daje sobie na to sześć miesięcy, czyli według naszych wyliczeń mniej więcej do początku maja 2027 r. Zakazu ogólnych twierdzeń dotyczących ekologiczności kierowanych do konsumentów to nie zmienia, bo wynika on z innej dyrektywy, już przyjętej, która ma zastosowanie od 27 września 2026 r. Dotyczy też producentów tekstyliów, mebli, wyrobów budowlanych lub stali, jeśli ich twierdzenia docierają do konsumentów.

Wycofanie Green Claims oznaczałoby koniec kontroli przed użyciem twierdzenia, którą przewidywał wniosek. Według obowiązujących przepisów nikt nie powie wam z góry, że dane twierdzenie jest w porządku, a dowód musicie mieć w ręku w dniu, w którym zażąda go organ kontrolny.

Wycofanie wniosku Green Claims zapowiedziano, ale jeszcze do niego nie doszło

Wniosek Green Claims, COM(2023) 166 final, 2023/0085(COD), figuruje pod pozycją 4 w załączniku III do programu prac Komisji Europejskiej na 2027 r., COM(2026) 710 final, przyjętego 4 listopada 2026 r. Załącznik wymienia 18 oczekujących wniosków, a przypis wyjaśnia, że Komisja zamierza je wycofać w ciągu sześciu miesięcy. Według naszych wyliczeń to mniej więcej do początku maja 2027 r.

Komisja uzasadnia to tym, że współprawodawcy pracują nad tekstem ponad trzy lata, próby prezydencji Rady z 2025 r. się nie powiodły, a poparcie Rady w rozsądnym terminie jest mało prawdopodobne. Uzasadnienie nie wspomina o wniosku, który miałby zastąpić ten tekst. Nie wiadomo, czy jego części wrócą w innym wniosku.

Zamiar to jeszcze nie wycofanie. W terminologii Parlamentu Europejskiego dotyczącej statusu procedur wniosek jest „wycofany” dopiero po opublikowaniu wycofania w Dzienniku Urzędowym. Nagłówki ze słowami takimi jak „anulowana” wyprzedzają fakty.

Komisja ogłosiła taki zamiar już raz, 20 czerwca 2025 r., a trilog zaplanowany na 23 czerwca 2025 r. nie doszedł do skutku. Program prac na 2026 r., COM(2025) 870, nadal jednak wymieniał wniosek jako oczekujący. Teraz zamiar jest zapisany w przyjętym dokumencie Komisji i ma termin. Chronologię prowadzimy na stronie zmian w przepisach.

Wycofanie Green Claims oznaczałoby koniec kontroli twierdzeń przed ich użyciem

Wraz z wnioskiem Green Claims, wpisanym 4 listopada 2026 r. na listę do wycofania, zniknęłaby też kontrola przez niezależny organ przed użyciem twierdzenia. Tekst z 22 marca 2023 r. wymagałby uzasadniania wyraźnych twierdzeń środowiskowych uznanymi dowodami naukowymi z uwzględnieniem cyklu życia, a akredytowany niezależny organ weryfikowałby je przed użyciem. Dyrektywa (UE) 2024/825 takiej kontroli nie przewiduje.

Bez tej kontroli macie o jedną procedurę mniej, ale też żaden niezależny organ nie powie wam przed wydrukowaniem katalogu, czy twierdzenie się obroni. Obecne przepisy takiej odpowiedzi nie przewidują: żaden organ nie zatwierdza twierdzeń z góry.

Kontrola przychodzi po wprowadzeniu produktu na rynek, a prowadzi ją krajowy organ ochrony konsumentów. Dopóki ktoś nie zażąda dowodu, sami oceniacie, czy wystarcza.

Dyrektywa 2024/825 nie może trafić na listę do wycofania, bo została już przyjęta

Dyrektywa (UE) 2024/825, znana jako dyrektywa o wzmocnieniu pozycji konsumentów, ma zastosowanie od 27 września 2026 r. Lista z załącznika III do programu prac na 2027 r. obejmuje oczekujące wnioski, więc przyjęty akt nie może się na niej znaleźć i dyrektywa pozostaje nienaruszona.

Dyrektywa dopisuje nowe praktyki do europejskiej czarnej listy nieuczciwych praktyk rynkowych. Jedną z nich jest ogólne twierdzenie dotyczące ekologiczności („ekologiczny”, „zielony”), gdy przedsiębiorca nie potrafi wykazać uznanej wysokiej efektywności ekologicznej. Szczegółowo omówiliśmy sześć praktyk dotyczących zielonych twierdzeń.

Polska ustawa zmieniająca ustawę o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i ustawę o prawach konsumenta (druk nr 3043) przewiduje stosowanie nowych przepisów od 27 września 2027 r., o ile zostanie podpisana. Taki stan ustaliliśmy 27 września 2026 r. na podstawie źródeł wtórnych. Ogólny zakaz praktyk wprowadzających w błąd nadal obowiązuje, a polski eksporter sprzedający w innym kraju UE podlega przepisom tamtego rynku.

Unijną zasadę dotyczącą kar określa art. 13 ust. 3 dyrektywy 2005/29/WE. Gdy kary są nakładane na podstawie art. 21 rozporządzenia (UE) 2017/2394, czyli w ramach skoordynowanych działań przeciw naruszeniom o szerokim zasięgu, kara maksymalna musi wynosić co najmniej 4% rocznego obrotu przedsiębiorcy w danym państwie członkowskim lub państwach członkowskich. Te 4% to dolna granica górnego pułapu kary, a nie kara minimalna ani odsetek obrotu światowego. Wysokość konkretnej kary ustala się na poziomie krajowym.

Także nazwy podlegają tym przepisom. Definicja twierdzenia dotyczącego ekologiczności w dyrektywie obejmuje nazwy handlowe, nazwy przedsiębiorstwa lub nazwy produktu, a Komisja w swoich pytaniach i odpowiedziach wskazuje, że „eko” lub „zielony” w nazwie marki lub produktu może stanowić twierdzenie dotyczące ekologiczności.

Czy zakaz ogólnych twierdzeń dotyczących ekologiczności obejmuje producenta sprzedającego przez sieć handlową?

Dyrektywa (UE) 2024/825 dotyczy relacji z konsumentami (B2C). W naszej praktycznej ocenie odczuje te przepisy także producent sprzedający przez sieć handlową, od chwili gdy zaczną być stosowane na danym rynku: spodziewamy się, że przedsiębiorca, który kieruje twierdzenie do konsumenta, zażąda danych od producenta.

W swoich niewiążących pytaniach i odpowiedziach Komisja Europejska wskazuje, że strony firmowe z treściami zarówno dla konsumentów, jak i dla biznesu prawdopodobnie wchodzą w zakres dyrektywy, jeśli zwracają się do konsumentów.

Za konkretnym twierdzeniem stoją zweryfikowany skład, zmierzona zawartość materiałów z recyklingu, ślad środowiskowy oraz dane o trwałości i naprawie. Dane tego rodzaju prawdopodobnie trafią też do cyfrowego paszportu produktu na mocy ESPR: akt delegowany dla tekstyliów spodziewany jest około 2027 r., a wymagania dla mebli około 2028 r. Kto uporządkuje te dane ze względu na swoje twierdzenia, będzie miał przynajmniej ich część gotową także do paszportu.

Ani paszport, ani rejestr UE nie sprawdzają jednak, czy twierdzenie jest prawdziwe, więc sam paszport tego nie dowodzi.

Co przechowywać przy każdym twierdzeniu dotyczącym ekologiczności, zanim organ zażąda dowodu

Zakazy dodane do załącznika I dyrektywy 2005/29/WE egzekwuje krajowy organ ochrony konsumentów po wprowadzeniu produktu na rynek, w państwach, w których te przepisy już się stosuje. Dlatego przy każdym twierdzeniu prowadźcie rejestr, w którym znajdą się:

• dokładne brzmienie;
• miejsce, w którym się pojawia, także w nazwie produktu i w katalogu;
• data użycia;
• dokument, na którym się opiera;
• imię i nazwisko osoby odpowiedzialnej w firmie.

Oto przykład wymyślony na potrzeby tego artykułu. „Ekologiczny materac” to ogólne twierdzenie. „Pokrowiec w 60% z poliestru z recyklingu” to twierdzenie konkretne i można je sprawdzić, jeśli zachowacie dokument dotyczący danej partii. Odnosi się ono jednak tylko do pokrowca, a nie do całego materaca. Przedstawianie twierdzenia o części produktu jako twierdzenia o całym produkcie to kolejna z zakazanych praktyk.

Data ma znaczenie, bo kontrola przychodzi po wprowadzeniu produktu na rynek i naszym zdaniem liczyć się będzie to, jakimi danymi dysponowaliście w dniu użycia twierdzenia. Dlatego na naszej platformie każda zmiana w paszporcie trafia do dziennika audytu, do którego wpisy można tylko dodawać. Dziennik pokazuje, co i kiedy zapisano, ale nie dowodzi, że twierdzenie jest prawdziwe. Taką samą dyscyplinę można utrzymać w zwykłym arkuszu, o ile stare wiersze nie są nadpisywane.

Gdyby krajowy organ ochrony konsumentów zażądał jutro dowodu na twierdzenie dotyczące ekologiczności umieszczone na waszym najlepiej sprzedającym się produkcie, jaki dokument byście wysłali i jaką datę by nosił?

Jak wyglądają uporządkowane dane produktowe, zobaczycie w paszportach demo.

Źródła: COM(2026) 710 final, załącznik III, poz. 4; COM(2025) 870; COM(2023) 166 final; dyrektywa (UE) 2024/825; dyrektywa 2005/29/WE, art. 13; druk nr 3043.